Nieuws

Nieuwsbericht

Tips and tricks: using a pre-breeding lighting program

Tips and tricks: using a pre-breeding lighting program

In Noord-Amerika is het gebruikelijk om in februari bij te lichten om de reuen te stimuleren. Het eerste deel van dit artikel is gebaseerd op ervaringen van John Easley (veterinair consulent voor Fur Commission USA) aangaande nertsenfarms in United States. Het tweede deel gaat over hoe de Canadese fokker Brian Huntley het bijlichten gebruikt op zijn farm.


Ervaringen van John Easley over US nertsenfarms

Waarom gebruiken fokkers extra licht in februari voor de reuen? 

Het geloof is dat het verlengen van de natuurlijke daglengte in februari het paargedrag van de reuen synchroniseert en ze meteen goed actief zijn aan het begin van de paartijd eind februari/1 maart. Deze langere fotoperiode zou de hormoonstatus van de reuen voor de fok positief stimuleren.

Ongeveer 50% van de US farms gebruikt een bijlichtprogramma in februari voor de reuen. De andere helft voelt zich niet comfortabel om kunstlicht te gebruiken. Enerzijds omdat ze niet het risico willen nemen dat er iets misgaat in deze belangrijke periode, anderzijds omdat het niet past in hun farmmanagement.


Wat is de procedure?

Over het algemeen worden er twee systemen het meest gebruikt. Het bijlichten start in de periode 5-10 februari door het daglicht te verlengen na zonsondergang voor de reuen (in aparte sheds) tot ongeveer 25 februari, wanneer de reuen worden verplaatst naar de sheds met teven.

1. Het grootste deel gebruikt een vaste periode van twee extra uren licht. De lampen gaan een half uur voor zonsondergang aan. De lampen gaan op een vast tijdstip uit en dit wordt niet aangepast als de natuurlijke daglengte toeneemt.

2. Anderen gebruiken een vaste periode van 1 uur extra licht. De periode wordt aangepast met de toename van de natuurlijke daglengte, zodat er altijd een uur extra licht is. 

Verschillende lichtbronnen worden tegenwoordig gebruikt. Er zijn geen aanwijzingen dat gloeilampen, spaarlampen of LED een ander effect hebben. Ze gebruiken meestal 60w gloeilampen of vergelijkbaar: 800-1000 lumen op het niveau van het nachthok. De paartijd loopt van 1-15 maart en ze beginnen met de oude teven. Op de eerste paardag is het gebruikelijk om ongeveer 75-80% succesvolle paringen te hebben.


Wat zijn de risico’s, heb je ook voorbeelden?

Voor het bijlichten van de reuen zijn niet veel incidenten gemeld. Er zijn enkele aanwijzingen dat bij sommige mutaties, zoals witte reuen, er problemen met uithoudingsvermogen zijn aan het eind van de paarperiode: ze worden minder actief.

Er is altijd een risico dat er vergeten wordt om de lampen op tijd uit te doen of dat er een technisch probleem is met de tijdschakelaar. Vooral als teven worden bijgelicht kan dat resulteren in teven die niet bronstig worden in de paartijd. Een paar jaar geleden was er een incident waarbij op een farm de teven zich helemaal niet lieten paren. Er is toen geprobeerd het seizoen te redden met behulp van hormoontherapie.


En hoe zit het met de teven, is er ook een bijlichtprogramma voor hun voor de paartijd? 

Rond 10% van de farms gebruikt een bijlicht programma voor teven voor de paartijd. Het is erop gericht om de normale daglengte te ondersteunen in februari. Het licht gaat aan 30 minuten na zonsopgang en gaat weer uit 30 minuten voor zonsondergang. Het zorgt voor meer egale blootstelling aan licht tijdens deze periode, wat de effecten van donkere dagen wegneemt.


Ervaringen van de Canadese fokker Brian Huntley

Brian, welk bijlichtprogramma gebruik je op jouw farm?

Op onze farm fokken we alleen met black. We zijn begonnen met het bijlichten van de reuen door 3 uur extra licht te geven van 15-28 februari. We hebben dat gedurende 2 jaar gebruikt, maar onze ervaring was dat de reuen ‘opbranden’ na 10-12 dagen. Daarom zijn we gewisseld naar het bijlichten van zowel reuen als teven vanaf 1 februari tijdens de natuurlijke daglengte. We starten bij zonsopgang en stoppen bij zonsondergang door middle van een electronische klok. Wekelijks passen we het lichtschema aan. Op dit moment gebruiken we 23W spaarlampen. In al die Jaren hebben we nooit technische problemen gehad, en ik heb niet het gevoel dat we veel risico lopen op de manier dat wij het georganiseerd hebben. 


Welke positieve effecten brengt het bijlichten voor de paartijd jou? 

In het verleden hadden we problemen met het halen van hoge paarpercentages tijdens de eerste dagen van de paartijd. We hebben twee dingen veranderd: we zijn overgestapt naar ons huidige bijlichtprogramma en hebben geselecteerd op vroege paringen (alleen teven die meteen succesvol paren bij de eerste poging worden aangehouden als fokteef). We kunnen beide zaken niet apart beoordelen, maar we denken dat het bijlichten zichzelf heeft bewezen en het van waarde is voor ons farmmanagement.